रूकुम पश्चिमको त्रिवेणी गाउँपालिका-४ मा सञ्चालन भइरहेको जुवा खालबाट एक वडाध्यक्षसहित ६ जना व्यक्तिलाई प्रहरीले पक्राउ गरेको छ। पक्राउ पर्नेहरूमा त्रिवेणी गाउँपालिका-४ का वडाध्यक्ष नन्दराम बाँठा, डिल्लीबहादुर घर्ती, शिव घर्ती मगर, नन्दकुमार घर्ती मगर, मनबहादुर बोहोरा र कमल पुन रहेका छन्। गोप्य सूचनाका आधारमा शुक्रबार बिहान करिब २ बजे लामाखेतस्थित एक घरमा पुगेको प्रहरीले उनीहरूलाई हारजित हुने गरी जुवातास खेलिरहेको अवस्थामा नियन्त्रणमा लिएको हो। घटनास्थलबाट एक लाख ६७ हजार १०५ रुपैयाँ नगद र ताससमेत बरामद भएको प्रहरीले जनाएको छ। जनप्रतिनिधिसमेत जुवा गतिविधिमा संलग्न भएको आरोप लाग्नुले स्थानीय शासन र सार्वजनिक उत्तरदायित्वमाथि प्रश्न उठाएको छ।
यस घटनाले नगदमा आधारित अर्थतन्त्रले अवैध जुवाजस्ता गतिविधिलाई कसरी सहज बनाउँछ भन्ने देखाउँछ। जुवाको मूल आधार नै तत्काल हातमा उपलब्ध हुने नगद रकम हो, जसले हारजितको हिसाब लुकाउन, कानुनी निगरानीबाट बच्न र प्रमाण नछोड्न मद्दत गर्छ। यदि ठूलो रकमको कारोबार अनिवार्य रूपमा बैंकिङ प्रणाली, क्यूआर, डेबिट कार्ड वा अन्य डिजिटल माध्यमबाट मात्र सम्भव हुने व्यवस्था भएको भए यस्तो जुवा खाल सञ्चालन गर्न निकै कठिन हुने थियो। नगदले जुवा, सट्टेबाजी, अवैध लेनदेन तथा कर छलीजस्ता गतिविधिलाई गोप्य रूपमा सञ्चालन गर्न सहयोग पुर्याउँछ। यस कारण जुवासम्बन्धी घटनाहरूले नगद अर्थतन्त्रका कमजोरीहरूलाई उजागर गर्छन् र नोट खारेजीबारे गम्भीर बहस आवश्यक रहेको संकेत दिन्छन्।
सरकारले यस्ता अवैध गतिविधि नियन्त्रण गर्न क्रमिक रूपमा नोट खारेजीको नीति अघि बढाउनुपर्छ। दैनिक उपभोगका लागि आवश्यक भुक्तानीहरू क्यूआर कोड, मोबाइल बैंकिङ, डेबिट कार्ड, पीओएस मेसिन तथा अन्य डिजिटल माध्यमबाट सजिलै गर्न सकिन्छ। तर जुवा, घुस, कालोधन, अवैध सट्टेबाजी तथा विभिन्न अपराधजन्य गतिविधिहरूमा अझै पनि नगद प्रमुख माध्यम बनेको छ। त्यसैले सरकारले सबै आर्थिक कारोबारलाई डिजिटल ट्र्याकिङ प्रणालीभित्र ल्याउने, उच्च मूल्यका नगद कारोबारमा प्रतिबन्ध लगाउने र डिजिटल भुक्तानीलाई अनिवार्य बनाउने नीति लागू गर्नुपर्छ। यसबाट जुवा लगायतका अवैध गतिविधि नियन्त्रण हुनुका साथै आर्थिक पारदर्शिता, कर अनुपालन र सुशासनलाई पनि बल पुग्नेछ।
