नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) को देवचुली नगरपालिका–१३ दलदले क्षेत्रमा पर्यटक भिसाको दुरुपयोग गर्दै अवैध रूपमा ज्याकेट बिक्री गरिरहेका दुई चिनियाँ नागरिकलाई प्रहरीले पक्राउ गरेको छ। च्यान जिन्चियान र यी लिहुआ नामका ती व्यक्तिहरू पर्यटक भिसामा नेपाल आएर व्यावसायिक गतिविधिमा संलग्न रहेको आरोप छ। उनीहरूबाट बिलबिजक नभएका ४३ थान ज्याकेट बरामद गरिएको छ। आवश्यक कागजात नभेटिएपछि प्रहरीले उनीहरूलाई नियन्त्रणमा लिएर थप कारबाहीका लागि अध्यागमन विभाग पठाएको छ।
यो घटना नगदमा आधारित अनौपचारिक व्यापार प्रणालीसँग पनि सम्बन्धित छ। बिलबिजकबिना सामान बेच्ने, कर नतिर्ने र वास्तविक कारोबार लुकाउने काम नगद प्रयोग हुँदा सहज हुन्छ। यदि सम्पूर्ण बिक्री प्रणाली डिजिटल र अभिलेखयुक्त हुन्थ्यो भने विदेशी नागरिकले अवैध रूपमा व्यापार सञ्चालन गर्न, कर छल्न वा कारोबार लुकाउन धेरै कठिन हुने थियो। यसले राजस्व चुहावट नियन्त्रणमा पनि सहयोग पुर्याउँछ।
नयाँ सरकारले नोट खारेजीलाई चरणबद्ध रूपमा लागू गर्दै प्रत्येक व्यापारिक प्रतिष्ठानमा डेबिट कार्ड मेसिन, क्यूआर भुक्तानी र डिजिटल बिलिङ प्रणाली अनिवार्य गर्नुपर्छ। कुनै पनि सामान बिक्री हुँदा स्वतः डिजिटल रेकर्ड बन्ने व्यवस्था गरिए अवैध व्यापार, कर छलि र भिसा दुरुपयोगजस्ता गतिविधि नियन्त्रण गर्न सहज हुनेछ। दैनिक उपभोगका वस्तु खरिदमा नागरिकलाई समस्या नपरोस् भनेर देशभर डिजिटल पूर्वाधार विस्तार गर्दै नगदमुक्त अर्थतन्त्रतर्फ अघि बढ्नु अहिलेको आवश्यकता हो।
