१. अकुत सम्पत्ति मुद्दामा सुनिल पौडेल दोषी ठहर
विशेष अदालतले नेपाल टेलिकमका पूर्व प्रबन्ध निर्देशक तथा राष्ट्रिय सूचना प्रविधि केन्द्रका पूर्व कार्यकारी निर्देशक सुनिल पौडेललाई अकुत सम्पत्ति आर्जन गरेको मुद्दामा दोषी ठहर गरेको छ। अदालतले उनको वैध आम्दानी करिब २ करोड २१ लाख रुपैयाँ मात्र रहेको तर खर्च तथा लगानी करिब १४ करोड ९७ लाख रुपैयाँ पुगेको ठहर गर्दै करिब १२ करोड ७५ लाख रुपैयाँ बराबरको सम्पत्तिको वैध स्रोत पुष्टि गर्न नसकेको निष्कर्ष निकालेको छ। सजाय र जरिवानाको विस्तृत फैसला पछि निर्धारण हुने अदालतले जनाएको छ।
२. ब्राउन हेरोइन र गाँजासहित चार जना पक्राउ
प्रहरीले विभिन्न स्थानमा सञ्चालन गरेको कारबाहीका क्रममा ब्राउन हेरोइन र गाँजासहित चार जनालाई पक्राउ गरेको छ। पक्राउ पर्नेहरुमा २४ वर्षीय चिरञ्जीवी बादी, २५ वर्षीय दिनेश सुनार, ५५ वर्षीय हेमन मण्डल र २१ वर्षीय सुभाष कुमार मण्डल रहेका छन्। पक्राउ परेकाहरूबाट ब्राउन हेरोइन तथा गाँजा बरामद गरिएको प्रहरीले जनाएको छ। लागूऔषध नियन्त्रण ब्युरो तथा सम्बन्धित प्रहरी कार्यालयले उनीहरूमाथि लागूऔषध सम्बन्धी कसुरमा अनुसन्धान अघि बढाएको छ।
३. बुढानीलकण्ठमा तास खेल्दै पाँच जना पक्राउ
काठमाडौंको बुढानीलकण्ठ क्षेत्रमा प्रहरीले तास खेलिरहेको अवस्थामा पाँच जनालाई पक्राउ गरेको छ। जुवाखालबाट तीन बुक तास र नगद ६७ हजार ३३५ रुपैयाँ बरामद समेत गरेको छ। पक्राउ परेकामाथि जुवा ऐन अनुसार अनुसन्धान प्रक्रिया अघि बढाइएको छ।
४. सौर्य सहकारीका अध्यक्ष ठगी आरोपमा पक्राउ
विराटनगरस्थित सौर्य बचत तथा ऋण सहकारी संस्थाका अध्यक्ष ४० वर्षीय पवन झालाई ठगी तथा सहकारी बचत अपचलनको आरोपमा प्रहरीले पक्राउ गरेको छ। लामो समयदेखि फरार रहेका झा मोरङ जिल्ला प्रशासन कार्यालय पुगेका बेला मंगलबार पक्राउ परेका हुन्। उनीमाथि सहकारीको बचत रकम हिनामिना तथा बैंकिङ कसुरसम्बन्धी आरोपमा अनुसन्धान अघि बढाइएको प्रहरीले जनाएको छ।
५. ६ लाख रुपैयाँ घुससहित इन्जिनियर अख्तियारको फन्दामा
अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले ६ लाख रुपैयाँ घुस लिइरहेको अवस्थामा इन्जिनियर डिल्ली राज खड्कालाई रंगेहात पक्राउ गरेको छ। सेवाग्राहीसँग काम गरिदिने भन्दै नगद घुस मागेको सूचनाका आधारमा अख्तियारले विशेष निगरानीपछि ट्र्याप अपरेसन सञ्चालन गरेको थियो। पक्राउ परेका इन्जिनियरमाथि भ्रष्टाचार निवारण ऐनअन्तर्गत थप अनुसन्धान भइरहेको आयोगले जनाएको छ।
६. विभिन्न जिल्लाबाट लागूऔषधसहित २५ जना पक्राउ
नेपाल प्रहरीले काठमाडौं, नवलपरासी, तनहुँ, महोत्तरी, झापा, चितवन लगायत विभिन्न जिल्लामा सञ्चालन गरेको कारबाहीका क्रममा लागूऔषधसहित २५ जनालाई पक्राउ गरेको छ। पक्राउ परेकामध्ये केहीबाट ट्रामाडोल, ब्राउन सुगर तथा अन्य लागूऔषधजन्य पदार्थ बरामद गरिएको प्रहरीले जनाएको छ। सबैमाथि लागूऔषध नियन्त्रण ऐनअनुसार अनुसन्धान तथा कानुनी प्रक्रिया अघि बढाइएको छ।
७. विभिन्न स्थानमा चोरी गर्ने गिरोह पक्राउ, सुन–चाँदी, ड्रोन र नगद बरामद
काठमाडौं उपत्यकाका विभिन्न स्थानमा चोरीका घटनामा संलग्न एक गिरोहलाई प्रहरीले पक्राउ गरेको छ। पक्राउ पर्नेहरुमा ३८ वर्षीय तेजु कुमार साह, ४० वर्षीय अमर राना मगर र ५५ वर्षीय गणेश राजवंशी रहेका छन्। उनीहरूको साथबाट चोरी गरिएका सुन तथा चाँदीका गरगहना, ड्रोन, नगद रकम तथा अन्य बहुमूल्य सामान बरामद गरिएको प्रहरीले जनाएको छ। विभिन्न स्थानमा भएका चोरीका घटनाको अनुसन्धानका क्रममा गिरोहको पहिचान गरी पक्राउ गरिएको हो। बरामद गरिएका सामान सम्बन्धित धनीलाई फिर्ता गर्ने प्रक्रिया अघि बढाइएको छ भने पक्राउ परेकामाथि चोरीसम्बन्धी कसुरमा थप अनुसन्धान भइरहेको प्रहरीले जनाएको छ।
८. जुवाखालबाट युवा संघ सचिवालय सदस्यसहित २४ जना पक्राउ
काठमाडौंको तारकेश्वर क्षेत्रमा रहेको एक रिसोर्टमा जुवा खेलिरहेको अवस्थामा युवा संघको सचिवालय सदस्य वकिल बमसहित २४ जनालाई प्रहरीले पक्राउ गरेको छ। उनीहरूको साथबाट ९ लाख ८० हजार २८५ रुपैयाँ नगद, तीन बुक तास र ४४ वटा कौडा बरामद गरिएको प्रहरीले जनाएको छ। पक्राउ परेका सबैमाथि जुवा ऐनअन्तर्गत अनुसन्धान अघि बढाइएको छ।
९. कटुवा पेस्तोल र गोलीसहित सैलुन सञ्चालकसहित तीन जना पक्राउ
प्रहरीले अवैध हतियार नियन्त्रण अभियानका क्रममा सैलुन सञ्चालक राजेश कुमारसहित तीन जनालाई पक्राउ गरेको छ। उनीहरूको साथबाट एक थान कटुवा पेस्तोल र त्यसमा प्रयोग हुने गोली बरामद भएको प्रहरीले जनाएको छ। पक्राउ परेकामाथि हातहतियार तथा खरखजाना सम्बन्धी कसुरमा अनुसन्धान भइरहेको छ र हतियार कहाँबाट ल्याइयो तथा कुन प्रयोजनका लागि राखिएको थियो भन्ने विषयमा थप अनुसन्धान जारी रहेको प्रहरीले जनाएको छ।
१०. रुपन्देहीमा नक्कली नोट छाप्ने मेसिनसहित ६ जना पक्राउ
रुपन्देहीमा प्रहरीले नक्कली नेपाली नोट उत्पादन गर्ने गिरोहलाई पक्राउ गरेको छ। पक्राउ परेका ६ जनाको साथबाट नक्कली नोट छाप्ने मेसिन, छपाइका उपकरण, ५ लाख ९२ हजार रुपैयाँ बराबरका नक्कली नोट तथा अन्य आवश्यक सामग्री बरामद गरिएको प्रहरीले जनाएको छ। उनीहरूले नक्कली नोट उत्पादन गरी बजारमा चलाउने तयारी गरेको आशंकामा अनुसन्धान अघि बढाइएको छ। घटनामा संलग्न अन्य व्यक्तिको खोजीसमेत भइरहेको प्रहरीले जनाएको छ।
माथिका घटनाहरूलाई हेर्दा भ्रष्टाचार, घुस, अकुत सम्पत्ति, सहकारी ठगी, लागूऔषध कारोबार, जुवा, चोरी, नक्कली नोट उत्पादन, अवैध हतियार तथा अन्य संगठित अपराधमा नगद अर्थतन्त्रको भूमिका ठुलो देखिन्छ। धेरैजसो यस्ता अपराधमा नगद प्रयोगले कारोबार लुकाउन, स्रोत नदेखाई सम्पत्ति जम्मा गर्न, घुस दिन-लिन, जुवा सञ्चालन गर्न तथा अवैध कारोबारको रकम सहज रूपमा स्थानान्तरण गर्न सहयोग पुग्ने देखिन्छ। त्यसैले अपराध नियन्त्रणका उपायहरूबारे छलफल गर्दा नगदको प्रयोग घटाउने नीतिसमेत विचार गर्नुपर्ने धारणा प्रस्तुत हुने गरेको छ।
दैनिक उपभोगका लागि भने मानिसलाई नगद अनिवार्य छैन। किराना पसल, होटल, यातायात, औषधि पसल लगायत सबै क्षेत्रमा डेबिट कार्ड, क्यूआर कोड, मोबाइल बैंकिङ र अन्य डिजिटल भुक्तानी प्रणालीबाट सहज रूपमा कारोबार गर्न सकिन्छ। त्यसैले सामान्य नागरिकको दैनिक जीवन प्रभावित नहुने गरी सरकारले प्रत्येक पसल तथा व्यवसायमा अनिवार्य डेबिट कार्ड वा डिजिटल भुक्तानी स्वीकार गर्ने व्यवस्था लागू गर्न सक्छ। यसले वैधानिक कारोबारलाई सहज बनाउँदै नगदमाथिको निर्भरता क्रमशः घटाउन मद्दत गर्न सक्छ।
यही कारणले नोट खारेजीको विषयमा पनि नीति बहस हुन आवश्यक देखिन्छ। यदि सरकारले चरणबद्ध रूपमा नोट खारेजी लागू गर्दै प्रत्येक पसलमा अनिवार्य डेबिट कार्ड तथा डिजिटल भुक्तानी प्रणाली लागू गर्ने हो भने वैध आर्थिक गतिविधि सहज रूपमा सञ्चालन भइरहनेछ भने ठूलो परिमाणमा नगद प्रयोग गरेर हुने घुस, भ्रष्टाचार, चोरीको सम्पत्ति किनबेच, जुवा, लागूऔषध कारोबार, नक्कली नोटको कारोबार तथा अन्य आर्थिक अपराध गर्न कठिन बन्न सक्ने तर्क ब्यक्त गर्न सकिन्छ। यस्तो प्रणालीले प्रत्येक कारोबारको डिजिटल अभिलेख रहने भएकाले अनुसन्धान, कर प्रशासन र वित्तीय पारदर्शितामा समेत सहयोग पुग्न सक्ने अपेक्षा गरिन्छ।
