१. स्रोत नखुलेको रकमसहित पक्राउ
भारत राजस्थान घर भएका ४४ वर्षीय दिलिप अग्रवाललाई न्यूरोडबाट स्रोत नखुलेको नगद १६ लाख ५० हजार रूपैयाँ सहित पक्राउ गरिएको छ। साथै प्यूखाबाट स्रोत नखुलेको नगद ८ लाख ५० हजार रूपैयाँ सहित काठमाडौं तारकेश्वर बस्ने नुवाकोट ककनी घर भएका २२ वर्षीय सबिन तामाङ र काठमाडौं बाफल बस्ने ७३ वर्षीय बिनोद अग्रवाललाई समेत प्रहरीले पक्राउ गरेको छ। पक्राउ पर्नेसंग थप अनुसन्धान भइरहेको छ।
२. ठगी प्रकरणका फरार अभियुक्त पक्राउ
लेनदेन मुद्दाका फरार प्रतिवादी काठमाडौं महानगरपालिका-३ बौद्ध तिनचुली बस्ने काभ्रे तेमाल गाउँपालिका-३ घर भएका ४२ वर्षीय बुद्ध तामाङ (लामा) लाई मंगलबार प्रहरीले पक्राउ गरेको छ। उक्त मुद्दामा २ वर्ष कैद सजाय ठहर भई फरार रहेका उनलाई काठमाडौं उपत्यका अपराध अनुसन्धान कार्यालय टेकुबाट खटिएको प्रहरीले काठमाडौं महानगरपालिका-११ सुन्धाराबाट पक्राउ गरेको हो ।
३. बैंकिङ कसुर मुद्दाका फरार प्रतिवादी पक्राउ
बैंकिङ कसुर मुद्दाका २ जना फरार प्रतिवादीहरूलाई प्रहरीले पक्राउ गरेको छ। झापा दमक नगरपालिका-४ शान्तिटोल बस्ने ४८ वर्षीया मीना तिवारी र काठमाडौं महानगरपालिका-६ बस्ने सविता कार्की रहेका छन्। उनीहरु आवश्यक अनुसन्धान तथा कारबाहीको लाही पठाइएको छ।
४. काठमान्डूबाट २४ बंगलादेशी नागरिक पक्राउ
काठमाडौंबाट प्रहरीले २४ जना बंगलादेशी नागरिकलाई पक्राउ गरेको छ। उनीहरू पासपोर्ट नभएका, पर्यटक भिसाको अवधि सकिएका तथा कपडा कारखानामा काम समेत गर्ने गरेको पाइएको छ। पक्राउ परेकालाई थप अनुसन्धान तथा कानुनी कारबाहीका लागि सम्बन्धित निकायमा पठाइएको छ।
५. १७ वर्ष कैद सजाय पाएका फरार अभियुक्त पक्राउ
हाडनाता करणीमा दोषी ठहर भएका र १७ वर्ष कैद र ५० हजार जरिवाना तोकिएको फरार कैदलाई प्रहरीले पक्राउ गरेको छ। लामो समयदेखि फरार रहेका ती व्यक्ति लुकेर बस्दै आएका थिए। प्रहरीको विशेष निगरानी तथा खोजी अभियानका क्रममा उनलाई नियन्त्रणमा लिई अदालतको फैसला कार्यान्वयनका लागि सम्बन्धित कारागार पठाउने प्रक्रिया अघि बढाइएको छ।
६. बढी मूल्य लिने र बिल नदिने दुई कम्पनीलाई ४ लाख ४० हजार जरिवाना
बजार अनुगमनका क्रममा उपभोक्ताबाट तोकिएकोभन्दा बढी मूल्य असुल्ने तथा खरिद बिक्रीको बिल जारी नगर्ने दुई कम्पनीलाई कुल ४ लाख ४० हजार रुपैयाँ जरिवाना गरिएको छ। उपभोक्ता संरक्षणसम्बन्धी कानुन उल्लंघन गरेको पाइएपछि सम्बन्धित निकायले कारबाही गरेको हो। अनुगमनका क्रममा लिलिज नेपाल प्रालि र मार्केट प्लेस प्रालिले मूल्य सूची नराख्ने, बिल नदिने तथा कारोबार पारदर्शी नराख्ने प्रवृत्ति भेटिएपछि जरिवाना गरिएको जनाइएको छ। यस्ता गतिविधिले उपभोक्तामाथि आर्थिक भार थप्नुका साथै राजस्व छलीलाई समेत प्रोत्साहन गर्ने देखिएको छ।
७. साढे १६ लाख नोटसहित भारतीय नागरिक पक्राउ
काठमाडौंको न्युरोड क्षेत्रबाट प्रहरीले भारतीय नागरिकलाई साढे १६ लाख नोटसहित पक्राउ गरेको छ। पक्राउ पर्नेमा भारतको राजस्थान घर भएका ४४ वर्षीय दिलिप अग्रवाल रहेका छन्। व्यस्त व्यापारिक केन्द्र न्युरोडमा ठूलो परिमाणमा शंकास्पद नगद फेला पर्नुले अवैध आर्थिक गतिविधि र नगदमार्फत हुने अपराधको जोखिमलाई पुनः उजागर गरेको छ।
८. सहकारीका पूर्वअध्यक्षमाथि ठगीको आरोप
ग्रामीण विकास सहकारी संस्थाका निवर्तमान अध्यक्ष आङबाबु राईविरुद्ध बचतकर्ताको रकम हिनामिना तथा ठगी गरेको आरोपमा अनुसन्धान सुरु गरिएको छ। सहकारीमा जम्मा गरिएको रकम अपारदर्शी ढंगले परिचालन भएको, बचतकर्ताले आफ्नो रकम फिर्ता नपाएको तथा आर्थिक अनियमितताको गुनासो बढेपछि सम्बन्धित निकायले छानबिन प्रक्रिया अघि बढाएको छ। सहकारी क्षेत्रको कमजोर निगरानी र आर्थिक अपारदर्शिताले सर्वसाधारणको बचत जोखिममा परेको देखिएको छ।
९. श्रीमतीको हत्या आरोपमा श्रीमान पक्राउ
श्रीमतीको हत्या गरेर फरार रहेका फतुवा विजयपुर नगरपालिका–६ पेटभर्वा टोलका ४२ वर्षीय महन्थ राय यादवलाई प्रहरीले पक्राउ गरेको छ। हत्या पछि फरार रहेका यादवलाई निरन्तर खोजतलास तथा प्राविधिक विश्लेषणका आधारमा पक्राउ गरिएको हो उनिमाथि थप अनुसन्धान अघि बढाएको जनाएको छ।
१०. बुटवल अस्पताल लाइनमा सञ्चालित फार्मेसीमा प्रहरी छापा
बुटवलको अस्पताल लाइन क्षेत्रमा सञ्चालित सैनामैना फार्मेसीमा प्रहरीले छापा मारेको छ। नक्कली तथा प्रतिबन्धित औषधीको अवैध कारोबार भइरहेको आशङ्कामा अनुगमन र छानबिन गरिएको हो। सम्बन्धित कागजात, औषधि तथा सञ्चालन प्रक्रियाबारे प्रहरीले अनुसन्धान गरिरहेको जनाएको छ।
यी सबै घटनाहरूले देखाउँछन् कि अपराध, ठगी, नक्कली नोट कारोबार, अवैध रकम ओसारपसार, कर छली, ब्ल्याकमेलिङ, लागूऔषध कारोबार, सहकारी ठगी तथा विभिन्न प्रकारका आर्थिक अपराधलाई सहज बनाउने प्रमुख माध्यम नगद (क्यास) अर्थतन्त्र नै हो। नगदको प्रयोगले रकमको वास्तविक स्रोत लुकाउन, हिसाबकिताब छिपाउन, प्रमाण मेटाउन तथा अवैध कारोबार सञ्चालन गर्न सजिलो बनाउँछ, किनकि यसमा डिजिटल अभिलेख रहँदैन। अपराधी, भ्रष्टाचारी तथा ठगी गर्ने समूहले यही कमजोरीको फाइदा उठाउने गरेका छन्। दैनिक उपभोगका सामान खरिद गर्न वा सामान्य आर्थिक गतिविधि सञ्चालन गर्न भने नगद अनिवार्य छैन, किनकि आज डेबिट कार्ड, क्यूआर कोड, मोबाइल बैंकिङ तथा POS प्रणालीजस्ता डिजिटल विकल्पहरू सहज रूपमा उपलब्ध छन्। त्यसैले सरकारले चरणबद्ध रूपमा नोट खारेजी नीति लागू गर्दै सबै पसल, व्यवसाय तथा सेवा क्षेत्रमा अनिवार्य डिजिटल भुक्तानी प्रणालीको व्यवस्था गर्नुपर्छ। सम्पूर्ण कारोबार बैंकिङ प्रणालीभित्र आएपछि ठगी, भ्रष्टाचार, कर छली, नक्कली नोट कारोबार, अवैध रकम ओसारपसार तथा अन्य संगठित आर्थिक अपराध नियन्त्रण गर्न धेरै सहज हुनेछ। नगदमा आधारित अर्थतन्त्र अपराधीका लागि अवसरको स्रोत हो भने डिजिटल कारोबारमा आधारित अर्थतन्त्र पारदर्शिता, उत्तरदायित्व र सुशासनको आधार भएकाले अपराध नियन्त्रण र स्वच्छ अर्थतन्त्र निर्माणका लागि नोट खारेजी आवश्यक देखिन्छ।
