काठमाडौँको बालकुमारी पुल नजिकै पैदल हिँडिरहेकी एक महिलाको घाँटीमा लगाएको चाँदीको सिक्री तानेर भाग्ने २३ वर्षीय युवकलाई प्रहरीले पक्राउ गरेको छ। प्रहरीका अनुसार घटना भएको जानकारी प्राप्त हुनासाथ प्रहरी प्रभाग कोटेश्वरबाट खटिएको टोलीले मुगुको छायाँनाथ रारा नगरपालिका-२ घर भई हाल कोटेश्वर बस्दै आएका रेलिन भण्डारीलाई नियन्त्रणमा लिएको हो। पक्राउ परेका व्यक्तिको साथबाट १७.८ ग्राम तौलको चाँदीको सिक्री समेत बरामद गरिएको छ। घटनापछि उनलाई थप अनुसन्धानका लागि प्रहरी वृत्त नयाँ बानेश्वर पठाइएको छ र घटनाबारे विस्तृत अनुसन्धान जारी रहेको प्रहरीले जनाएको छ।
यो घटनाले सार्वजनिक स्थानमा हुने लुटपाट र झट्टै बेच्न वा नगदमा रूपान्तरण गर्न सकिने वस्तु लक्षित अपराधको समस्या देखाउँछ। चोरी वा लुटपाटबाट प्राप्त सुन-चाँदी तथा अन्य बहुमूल्य वस्तुहरू प्रायः नगदमा बेचेर अपराधीहरूले आफ्नो पहिचान लुकाउने प्रयास गर्छन्। नगद अर्थतन्त्र बलियो हुँदा यस्ता वस्तुको अवैध किनबेच, चोरीको सामानको कारोबार र अपराधबाट आर्जित रकमको स्रोत लुकाउन सजिलो हुन्छ। यदि अर्थतन्त्र पूर्ण रूपमा डिजिटल र ट्रेस गर्न सकिने बनाइयो भने चोरीको सामान किन्ने-बेच्ने, रकम स्थानान्तरण गर्ने तथा अवैध कारोबार सञ्चालन गर्ने कार्य धेरै कठिन बन्न सक्छ।
यस सन्दर्भमा सरकारले चरणबद्ध रूपमा नोट खारेजीतर्फ अग्रसर भई सबै कारोबारलाई डिजिटल माध्यममा आबद्ध गर्ने नीति लिनुपर्ने देखिन्छ। प्रत्येक पसल, व्यवसाय र सेवा प्रदायकलाई QR, POS तथा बैंकिङ प्रणालीमार्फत भुक्तानी अनिवार्य गर्ने, उच्च मूल्यका नगद कारोबारमा कडाइ गर्ने तथा चोरी वा अपराधबाट प्राप्त सम्पत्तिको कारोबारलाई डिजिटल निगरानीभित्र ल्याउने व्यवस्था गर्न सकिन्छ। जब सम्पूर्ण आर्थिक गतिविधिको डिजिटल अभिलेख रहनेछ, अपराधबाट प्राप्त सम्पत्ति बिक्री गरेर नगद बनाउने सम्भावना घट्नेछ र यस्ता सिक्री थुतेर भाग्ने, लुटपाट गर्ने तथा चोरीजन्य अपराधको आर्थिक प्रोत्साहन पनि कमजोर बन्नेछ। त्यसैले अपराध नियन्त्रण, आर्थिक पारदर्शिता र नागरिक सुरक्षाका लागि सरकारले नोट खारेजी तथा पूर्ण डिजिटल भुक्तानी प्रणाली कार्यान्वयन गर्ने विषयलाई गम्भीरतापूर्वक अघि बढाउन आवश्यक देखिन्छ।
