सिरहाको बरियारपट्टि गाउँपालिका-२ स्थित एक घरमा लुकाइछिपाइ राखिएको ७० बोरा फर्सीको बीउ प्रहरीले बरामद गरेको छ। गोप्य सूचनाका आधारमा गरिएको खानतलासीमा भान्साघरमा राखिएको बीउ फेला परेको हो। प्रहरीले प्रारम्भिक अनुसन्धानमा उक्त बीउ भारततर्फ अवैध रूपमा निकासी गर्ने उद्देश्यले भण्डारण गरिएको जनाएको छ। प्रतिबोरा २८ हजार रुपैयाँका दरले मूल्यांकन गर्दा बरामद बीउको कुल मूल्य करिब १९ लाख ६० हजार रुपैयाँ पुगेको बताइएको छ। बरामद सामग्री आवश्यक कानुनी कारबाहीका लागि भन्सार कार्यालयमा बुझाइएको छ।
यस घटनाले सीमा क्षेत्रमा हुने अवैध व्यापार, कर छल्ने प्रयास र नगदमा हुने अनौपचारिक कारोबारबारे बहस बढाएको छ। यस्ता अवैध निकासीका कारोबार प्रायः औपचारिक अर्थतन्त्र बाहिरको नगद, बिचौलिया भुक्तानी र कागजविहीन लेनदेनमा निर्भर हुन्छन्, जसले स्रोत पहिचान गर्न कठिन बनाउँछ। किसान वा वैध व्यापारीलाई डिजिटल बिल, बैंक ट्रान्सफर, QR, POS र मोबाइल बैंकिङमार्फत भुक्तानी गर्दा कारोबारको अभिलेख रहन्छ, तर लुकाइछिपाइ गरिने नगद कारोबारमा यस्तो पारदर्शिता कम हुन्छ।
यस दृष्टिकोणबाट सरकारले क्रमिक रूपमा नोट खारेजीतर्फ नीति बहस अघि बढाउनुपर्ने देखिन्छ। विशेष गरी सीमावर्ती व्यापारमा अनिवार्य डिजिटल बिलिङ, किसान व्यापारी भुक्तानी बैंकमार्फत, QR र POS पूर्वाधार विस्तार, तथा मोबाइल बैंकिङ पहुँच बढाउने कदम चाल्न सकिन्छ। ठूलो रकमको नगद ढुवानी र अभिलेखविहीन कारोबारमा कडाइ गर्दै वैध साना कारोबारलाई सरल डिजिटल माध्यममा रूपान्तरण गरियो भने अवैध निकासी नियन्त्रण, कर पारदर्शिता र बजार अनुगमनमा सहयोग पुग्ने समर्थकहरूको दाबी छ।
