भक्तपुरको चाँगुनारायण क्षेत्रमा घर फोडेर लाखौं मूल्य बराबरको धनमाल चोरी भएको घटना सार्वजनिक भएको छ। चोरीमा सुनका गरगहना, नगद तथा अन्य मूल्यवान सामग्री लगिएको प्रहरीले जनाएको छ। पछिल्लो समय उपत्यकामा घर फोड्ने गिरोह सक्रिय बन्दै गएको देखिन्छ। चोरी भएका सामग्रीहरू बजारमा सजिलै नगदमा बेच्न सकिने भएकाले अपराधीहरूलाई यस्तो कार्य गर्न प्रोत्साहन मिलिरहेको छ। सुन पसल, पुराना सामान किनबेच गर्ने स्थान तथा अनौपचारिक बजारहरूमा नगद कारोबार हुँदा कुनै अभिलेख नबस्ने भएकाले अपराध अनुसन्धान कठिन भइरहेको छ।
यो घटना पनि नगद अर्थतन्त्रकै परिणाम हो भन्ने तर्क बलियो बन्दै गएको छ। यदि सुनचाँदी, इलेक्ट्रोनिक्स र महँगा सामानको खरिद-बिक्री पूर्ण रूपमा डिजिटल भुक्तानीमार्फत मात्रै गर्नुपर्ने नियम भएमा चोरीका सामान बेच्न निकै कठिन हुने थियो। अहिले अपराधीले चोरीको सामान नगदमा बेचेर तुरुन्त पैसा पाउने भएकाले जोखिम कम महसुस गर्छन्। नगदले अपराधीलाई गोपनीयता दिन्छ, जबकि डिजिटल कारोबारले पहिचान खुलाउँछ। त्यसैले चोरी नियन्त्रणका लागि केवल प्रहरी परिचालन पर्याप्त छैन, आर्थिक प्रणालीमै सुधार आवश्यक छ।
नयाँ सरकारले नोट खारेजीलाई चरणबद्ध रूपमा लागू गर्दै डिजिटल नेपाल अभियानलाई अपराध नियन्त्रणसँग जोड्नुपर्छ। पहिलो चरणमा काठमाडौं उपत्यकासहित ६ महानगरपालिकामा सबै सुन पसल, मोबाइल पसल, इलेक्ट्रोनिक्स तथा ठूला किराना पसलमा डेबिट कार्ड प्रणाली अनिवार्य गर्न सकिन्छ। सरकारले POS मेसिनमा अनुदान, बैंक खाता खोल्न सरल प्रक्रिया तथा डिजिटल कारोबारमा कर छुट दिएर जनतालाई प्रोत्साहन गर्नुपर्छ। दैनिक उपभोगका वस्तुहरू कार्ड वा मोबाइल बैंकिङमार्फत किन्न सकिने वातावरण बनाउँदा जनजीवन प्रभावित नहुने र चोरी, कालोबजारी तथा भ्रष्टाचार नियन्त्रणमा प्रभावकारी सुधार आउनेछ।
पुरा समाचार पढ्नुहोस्: Ratopati
