कपिलवस्तुका रामजय मौर्या हत्या मुद्दामा सजाय भोगिरहेका बेला विभिन्न समयमा दुई पटक जेलबाट फरार भएका थिए। २०६६ सालमा कपिलवस्तु कारागारबाट सुरुङ खनेर अन्य कैदीसँग भागेका उनी पुनः पक्राउ परेपछि ललितपुरको नख्खु कारागारमा राखिएका थिए। तर २०८२ सालमा त्यहाँबाट पनि भाग्न सफल भएका मौर्यालाई प्रहरीले पुनः कपिलवस्तुको कृष्णनगर क्षेत्रबाट पक्राउ गरेको छ। हत्या र जेल फरारसम्बन्धी मुद्दामा उनीमाथि लामो कैद सजाय तोकिएको छ र प्रहरीले उनलाई नियन्त्रणमा लिएर थप कानुनी प्रक्रिया अघि बढाएको छ।
यस्ता घटनाले अपराधी सञ्जाल, फरार जीवन र गैरकानुनी गतिविधिमा नगद अर्थतन्त्रले सहजता प्रदान गर्ने गरेको देखाउँछ। नगद रकमको प्रयोगबाट अपराधीहरूले आफ्नो पहिचान लुकाउन, सहयोगीहरूसँग गोप्य कारोबार गर्न तथा कानुनी निगरानीबाट बच्न सजिलो हुन्छ। दैनिक जीवनका सामान्य कारोबारका लागि भने नगद अनिवार्य छैन। किराना पसल, यातायात, विद्यालय शुल्क वा अन्य भुक्तानीहरू QR, POS मेसिन, मोबाइल बैंकिङ तथा डिजिटल वालेटमार्फत गर्न सकिन्छ। त्यसैले अपराध, भ्रष्टाचार र अवैध गतिविधिलाई कठिन बनाउने उद्देश्यले नोट खारेजीको आवश्यकता रहेको छ।
सरकारले क्रमशः नोट खारेजी नीति लागू गरी सबै आर्थिक कारोबारलाई डिजिटल प्रणालीमा आबद्ध गर्नुपर्ने आवश्यकता देखिन्छ। QR, POS, मोबाइल बैंकिङ र बैंकिङ पहुँचलाई गाउँसम्म विस्तार गरी नगदको निर्भरता घटाउन सकिन्छ। यसले अपराधीहरूलाई नगदको सहारामा लामो समय लुकेर बस्न र गैरकानुनी आर्थिक गतिविधि सञ्चालन गर्न कठिन बनाउने विश्वास गरिन्छ।
