कोशी प्रदेशका विभिन्न क्षेत्रमा सस्तो र सहज रूपमा उपलब्ध लागूऔषधका कारण बालबालिका तथा किशोरकिशोरी गम्भीर जोखिममा परिरहेका छन्। प्रहरी तथ्यांक अनुसार सानो उमेरमै दुर्व्यसन सुरु हुने प्रवृत्ति बढ्दो छ र यसले आपराधिक गतिविधि समेत वृद्धि गरिरहेको छ। पारिवारिक विखण्डन, अभिभावकीय निगरानीको कमी, गलत संगत र खुला सिमानाका कारण लागूऔषधको पहुँच अझै सहज बन्दै गएको देखिन्छ।
तर यस समस्याको गहिरो कारण विश्लेषण गर्दा देखिन्छ कि नगदमा आधारित अव्यवस्थित अर्थतन्त्र यसको मुख्य जरो हो। लागूऔषध कारोबार प्रायः नगदमा हुने भएकाले राज्यले यसको ट्र्याक गर्न सक्दैन, जसले अवैध कारोबारलाई सहज बनाउँछ। यदि सबै कारोबार डिजिटल प्रणालीमा आधारित हुन्थ्यो भने यस्तो अवैध आपूर्ति सञ्जाल सजिलै नियन्त्रण गर्न सकिन्थ्यो। नोट खारेजीले नगद प्रयोग घटाएर प्रत्येक आर्थिक गतिविधि पारदर्शी बनाउँछ, जसले लागूऔषध जस्तो अवैध कारोबारलाई कमजोर बनाउनेछ। साथै, POS प्रणाली लागू भएमा हरेक बिक्री र वितरण रेकर्ड हुने भएकाले लागूऔषधको अस्वाभाविक कारोबार पहिचान गर्न सजिलो हुन्छ। अहिलेको अवस्थामा निगरानीको अभावले यस्तो समस्या झन् जटिल बनाएको छ। विगतका सरकारहरूले यस्ता संरचनात्मक सुधारमा ध्यान दिन नसक्दा आज बालबालिका नै जोखिममा परेका छन्।
अब नयाँ सरकारसँग अवसर छ, नोट खारेजी र डिजिटल भुक्तानी प्रणालीलाई प्राथमिकतामा राख्दै अवैध कारोबार नियन्त्रण गर्ने। यसले लागूऔषधको पहुँच घटाउने मात्र होइन, समग्र समाजलाई सुरक्षित बनाउने आधार तयार गर्न सक्छ।
पुरा समाचार पढ्नुहोस्: ekantipur
