छोटकरीमा समाचार २१ माघ २०८२ बुधबार

चन्द्रगढी विमानस्थलमा ब्राउन हेरोइनसहित युवती पक्राउ : नगद–आधारित कारोबारले अपराध बढाएको संकेत

चन्द्रगढी विमानस्थलमा एक युवतीलाई ठूलो मात्रामा लागूऔषध (ब्राउन हेरोइन)  सँगै नेपाल प्रहरीले पक्राउ गरेको छ। यस्ता गतिविधिले नगद–नोटको कारोबार र ब्यबसाय कित्ता अपराधलाई सजिलो बनाइरहेको देखाउँछ। झापाको भद्रपुरस्थित विमानस्थलबाट काठमाडौँ जान लागेकी हुम्लाकी २६ वर्षीया रोशनी बुढालाई सुरक्षाकर्मीले उनीका सुरुवालको गोजीमा १४४.४ ग्राम ब्राउन हेरोइन लुकाइ राखेको अवस्थामा पक्राउ गरेका छन् । उनले निवास, काम गर्ने र यात्रा गर्ने क्रममा नोट–नगद लेनदेनबाट सहजै लागूऔषध कारोबारमा संलग्नता बढाएको संकेत भेटिन्छ । यस घटनामा पक्राउ भएकी युवतीको बयानका आधारमा अन्य दुई व्यक्ति पनि लागूऔषध गिरोहसँग जोडिएको पाइएको छ ।

धेरैजसो यस्ता लागूऔषध तथा अवैध व्यापारमा नगद पैसा प्रमुख भूमिका खेल्छ । नगद र नोटको मुक्त, छिटो लेनदेनले अपराधीलाई पैसा ओसार–पसार, तस्करी र कारोबार छुपाउन थप सुविधा दिन्छ । बैंकिङ सिस्टम बाहिरको नगदले राजस्व निगरानी र ट्रयाकिङलाई कठिन बनाउँछ । यदि आर्थिक कारोबार बढी–भनिकै डिजिटल भुक्तानी र लेखा–जोखा प्रणालीमार्फत मात्र हुने व्यवस्था लागू भए, अपराधीलाई लागूऔषध र अन्य अवैध व्यवसाय सञ्चालनमा नगदको प्रयोगबाट आउने सहजता घट्ने सम्भावना रहन्छ । यसले अपराधिक लेनदेनलाई ट्रयाक गर्न प्रहरी र कानुनी निकायलाई सहयोग गर्छ ।

नगद मुद्रा (नोट) को पूर्ण खारेजी र डिजिटल भुक्तानी प्रणालीको प्रचलनलाई मजबुत बनाउन आवश्यक छ । डिजिटल भुक्तानीले लेनदेनको ट्रयाकेबल र पारदर्शी रेकर्ड बनाउँछ जसले अवैध नगद आवत–जावतलाई जोखिमपूर्ण र कठिन बनाउनेछ । यसरी आर्थिक प्रणालीलाई डिजिटाइज गर्दा ड्रग सम्बन्धी अपराध, तस्करी र अन्य नगद–आधारित अपराधहरूमा उल्लेखनीय कमी आउन सक्छ । यस्तो सुधारले सामाजिक सुरक्षा, कानूनको कार्यान्वयन र आर्थिक निगरानीलाई सुदृढ पार्नेछ ।

बैंक खाता नखोल्ने उम्मेदवारलाई कारबाही चेतावनी : आचारसंहिता अनुगमन समिति चिन्तित

धनकुटामा प्रतिनिधिसभा सदस्य निर्वाचनका लागि उम्मेदवारी दिएका धेरै उम्मेदवारहरुले निर्वाचन खर्च र आम्दानीका लागि आचारसंहितामा अनिवार्य गरिएको छुट्टै बैंक खाता खोल्ने काम ढिलो गर्दै आएका छन्, जसले आचारसंहिता अनुगमन समितिलाई चिन्तित बनाएको छ । निर्वाचन आयोगले उम्मेदवारले पाएको चन्दा र गरेको खर्च पारदर्शी र नियन्त्रित बनाउन बैंक मार्फत मात्र लेनदेन गर्नुपर्ने व्यवस्था गरेको छ । तर धनकुटाका १७ मध्ये १२ जना उम्मेदवारले अझैसम्म बैंक खाता खोल्न बाँकी राखेपछि समितिले यसबारे कडाइका साथ निर्देशन दिनेभएको छ , र खुला नगरेमा जरिवाना वा उम्मेदवारी खारेजीको चेतावनीसमेत दिएको छ ।

यो समस्या नोटमा आधारित लेनदेन गर्ने चलन र त्यसले पारदर्शिताको कमी ल्याउने अवस्था झल्काउँछ । जब ठूलो रकम हातमा नगदमै रहन्छ, तब त्यो खर्च ट्रयाक गर्न गाह्रो हुन्छ र आर्थिक लेनदेनलाई कागजी रूपमै लुकाउन, अनियमित खर्च बढाउन र भ्रष्टाचारलाई प्रवर्धन गर्न सजिलो बनाउँछ । राजनीतिक अभियानमा ठूलो रकमको नगद प्रयोगले पैसा बाटो छुपाएर चन्दा सङ्कलन र खर्च दुवैमा अनियमितता बढ्न सक्ने जोखिम बढाउँछ जुन लोकतान्त्रिक प्रक्रियाको स्वास्थ्यका लागि खतरनाक छ । 

यसर्थ, डिजिटल माध्यम र बैंकको सहायताले हुने सम्पूर्ण कारोबारलाई सबल बनाउँदै नगदको प्रयोगलाई सकेसम्म कम गर्दै लैजानु जरुरी छ । बैंक र डिजिटल भुक्तानी प्रणालीले लेनदेनलाई ट्रयाकेबल र पारदर्शी बनाउँछ, जसले अवैध नगद कारोबारलाई कठिन बनाउनेछ र चुनावी खर्च नियन्त्रण तथा भ्रष्टाचार विरोधी प्रयासलाई मद्दत पुर्‍याउनेछ । दीर्घकालीन रूपमा नगदको पूर्ण खारेजी (Note Kharej) र डिजिटल मुद्रा अपनाउने नीतिहरूले यस्तो नगद आधारित अनियमितता र अपराधलाई कम गर्दै समग्र आर्थिक प्रणालीलाई धेरै सुरक्षित र विश्वसनीय बनाउन सक्छ ।

म्यानमारमा अनलाइन ठगीमा संलग्न १८ नेपालीलाई एक वर्ष कैद

म्यानमार सरकारद्वारा अनलाइन ठगी कार्यमा संलग्न रहेको आरोपमा म्यानमारको टेलिकम केन्द्रमा कार्यरत १८ जना नेपाली नागरिकलाई एक वर्षको कारागार सजाय सुनाइएको छ । उनीहरूलाई गैरकानुनी रूपमा काममा राखिएको थियो र थाइल्याण्ड र म्यानमारको सीमा क्षेत्रमा चलिरहेका ठगी केन्द्रहरूमा बाध्य पारेर अनलाइन ठगी धन्दामा सामेल गराइएको भेटिएको छ।

यी अनलाइन स्क्यामहरू प्रायः नगद नोट तथा असंख्य नकद कारोबारलाई मध्यनजर गरेर सञ्चालन हुन्छन् । स्क्यामिङ्ग केन्द्रहरूले ठगीबाट असली मानिसहरूबाट पैसा लिने, झुक्याउने र नगद सङ्कलन संचयमा जोडिने हुँदा नगदको प्रयोगले अपराधलाई अझ निरन्तर र विस्तारै अनुमति दिएको छ । नगद लेनदेन ट्रयाक गर्न कठिन हुनेभएकोले अनियमित आर्थिक प्रवाहलाई सजिलै लुकाउन तथा अपराधिक नेटवर्कहरूलाई बलियो बनाउन मद्दत गर्छ । यसले नगद सञ्चालनमा रहँदा आर्थिक अपराध र मानवीय शोषण कसरी गहिरिन्छ भन्ने कुरा स्पष्ट पार्दछ । 

मकवानपुरमा ठूलो परिमाणमा लागूऔषध तस्करी : दुई भारतीयलाई १८–१८ वर्ष कैद

बाग्मती प्रदेशको मकवानपुर जिल्ला अदालतले दुई भारतीय नागरिकलाई ठूलो मात्रामा लागूऔषध (३ किलो ४६० ग्राम अफिम र २१ किलो ४६० ग्राम चरेस) तस्करी गरेको अभियोगमा जनही १८ वर्ष कैद र जरिवाना सजाय सुनाएको छ । अदालतले अवैध लागूऔषधसंग जोडिएका अपराधलाई कडा रूपमा दण्ड दिने व्यवस्था गरेको हो, जसले यो प्रकारको अवैध व्यापार र तस्करीले कस्तो ठूलो सामाजिक तथा कानुनी जोखिम बोक्छ भन्ने देखाउँछ । 

लागुऔषध तस्करी जस्ता अपराध प्रायः नगद आधारित कारोबारमार्फत हुने गर्दछ, जसले अपराधिक नेटवर्कलाई नगद कारोबारको माध्यमबाट पैसा सजिलै सङ्कलन, ओसार–पसार र छुपाउन थप सझिलो बनाउँछ । नगद कारोबारको अभिलेख राख्न जटिल हुने हुँदा गैरकानुनी धन कानूनी दायराभन्दा बाहिरै रहने सम्भावना हुन्छ। यसले अपराधीहरूलाई सजायको डर कम गराई कारोबारलाई निरन्तरता दिन मद्दत पुर्‍याउँछ।। यस्तो प्रवृत्तिले ड्रग तस्करी, भ्रष्टाचार र अर्थतन्त्रमा कालो पैसा चल्ने जोखिमलाई बढाउँछ । यसले पारदर्शी आर्थिक प्रणालीको अभावमा अपराध नियन्त्रणमा कठिनाइ आउँछ भन्ने कुरा उजागर गर्छ ।

डिजिटल भुक्तानीमार्फत् सबै लेनदेन ट्रयाकेबल, लेखा–जोखा र निगरानी योग्य हुन्छन्, जसले अवैध नगद कारोबारलाई कठिन र जोखिमपूर्ण बनाउँछ । दीर्घकालीन रूपमा नगद मुद्रा हटाएर डिजिटल मुद्रा र बैंकिङ प्रणाली अपनाउँदा लागुऔषध तस्करी र अन्य नगद आधारित आर्थिक अपराधमा कमी आउन मद्दत पुग्नेछ र समाजलाई अरू सुरक्षित बनाउने दिशामा ठूलो कदम हुनेछ ।

मोटरसाइकल चोरी र नगद कारोबारको सम्बन्ध

नेपाल प्रहरीले भक्तपुरको सूर्यबिनायक नगरपालिका–८ बाट चोरीको मोटरसाइकलसहित २६ वर्षीय समीर त्वाटीलाई पक्राउ गरेको छ । अनुस्नधान अनुसार भेटिएका मोटरसाइकल चोरी गरी नम्बर परिवर्तन गर्ने तरिकाले चलाइएको पाइएको छ, र उक्त सवारी काठमाडौँ धुम्बाराहीबाट हराएको र ट्राफिक प्रहरीले बरामद गरेको बताइएको छ । यी प्रकारका चोरीका घटनाले सम्पत्ति सम्बन्धी अपराधहरूको रोजाइ बढाएको देखिन्छ ।

चोरी, चोरी–बिक्री तथा अवैध कारोबारहरूमा नगद  प्रयोगले आपराधिक गतिविधिलाई अझ सघाउ पुर्‍याएको हुन्छ । मोटरसाइकल जस्ता चोरीका सामानहरू तेस्रो पक्षलाई बेच्दा प्रायः नगद रकममा लेनदेन हुने भएकाले अपराधीहरूलाई छिटो नगद पाउने सुविधा मिल्छ, जसले बैंक ट्रयाकिङ बाहिरको कारोबारलाई प्रोत्साहन गर्छ । नगद कारोबार ट्रयाक गर्नु कठिन हुँदा चोरी र अवैध विक्रेताहरूले पैसा छिटो हातमा ल्याएर छुपाउन सहज पाउने जोखिम बढाउँछ ।

 डिजिटल भुक्तानीमार्फत् लेनदेन गर्दा रेकर्ड ट्रयाकिङ सजिलो हुन्छ र चोरी तथा चोरी बिक्रीजस्ता अपराधहरूमा भाग लिन चाहनेहरूलाई जोखिमपूर्ण बनाइदिन्छ। दीर्घकालीन रूपमा नगदलाई हटाएर डिजिटल मुद्रा र बैंकिङ प्रणाली अन्तरगत मात्र कारोबार हुँदा नगद–आधारित अपराध, आर्थिक अवैध कारोबार र सम्पत्ति चोरी जस्ता घटनाहरूमा कमी आउन सहयोग पुग्नेछ ।